Regels
Wanneer een AI-aanbieder je verwerker is, wat er in de overeenkomst moet staan en waar je haar per aanbieder vindt, met een checklist van vragen.
Een AI-aanbieder is je verwerker als hij persoonsgegevens voor jouw organisatie verwerkt, op jouw instructie en voor jouw doel. Dat is zo bij de zakelijke abonnementen en de API van OpenAI, Anthropic, Microsoft en Mistral. Op een gratis of persoonlijk account gelden consumentenvoorwaarden en bepaalt de aanbieder zelf wat hij met de invoer doet.
Het onderscheid komt uit de definities van de AVG. De verwerkingsverantwoordelijke stelt het doel en de middelen van de verwerking vast, de verwerker verwerkt namens hem. Dat staat in artikel 4, en de eisen aan de verhouding tussen die twee staan in artikel 28 van de AVG. Wie een dossier laat samenvatten door een AI-dienst die de organisatie zakelijk afneemt, schakelt een verwerker in.
De aanbieders trekken die grens zelf. De serviceovereenkomst van OpenAI geldt volgens haar eerste alinea voor de API, ChatGPT Enterprise, ChatGPT Business en andere diensten voor bedrijven en ontwikkelaars, en niet voor diensten die consumenten of particulieren gebruiken. De zakelijke voorwaarden van Anthropic en die van Mistral verwijzen particulieren op dezelfde manier naar aparte consumentenvoorwaarden.
Een medewerker die op een privé-account een klantdossier plakt, werkt dus met een dienst waarvoor je organisatie geen overeenkomst heeft. Welk abonnement wel en niet onder zakelijke voorwaarden valt, staat per aanbieder in welk abonnement je zakelijk mag gebruiken.
Dan is hij voor dat deel geen verwerker. Artikel 28 lid 10 zegt het zo: een verwerker die zelf het doel en de middelen bepaalt, wordt voor die verwerking als verwerkingsverantwoordelijke beschouwd. Mistral schrijft in zijn overeenkomst dat het voor modeltraining, het opsporen van misbruik en gebruiksstatistieken als verwerkingsverantwoordelijke optreedt. Voor dat gebruik heb je dus geen instructierecht, en je moet zelf beoordelen of je je gegevens daarvoor mag verstrekken.
Artikel 28 lid 3 vraagt eerst om een omschrijving: het onderwerp en de duur van de verwerking, de aard en het doel, het soort persoonsgegevens, de categorieën van betrokkenen en de rechten en plichten van de verwerkingsverantwoordelijke. Daarna volgen acht afspraken die de verwerker moet aangaan.
De overeenkomst moet schriftelijk zijn, en elektronisch telt ook (lid 9). Een klik op "akkoord" bij zakelijke voorwaarden waar de overeenkomst deel van uitmaakt, kan dus volstaan.
Onderstaande tabel geeft de stand van oktober 2026, gelezen in de eigen documenten van de aanbieders. De termijnen daarin gaan over het contract; hoe lang een gesprek tijdens het gebruik bewaard blijft, is een instelling van het product. De documenten veranderen: lees de versie die geldt op de dag dat je tekent of verlengt.
| Aanbieder | Voor welke abonnementen | Waar je haar vindt | Aandachtspunt |
|---|---|---|---|
| OpenAI | De API, ChatGPT Business, ChatGPT Enterprise en de andere zakelijke diensten onder de serviceovereenkomst. Niet ChatGPT Free, Plus of Pro. | Het addendum op de site van OpenAI, onderdeel van de serviceovereenkomst. Onderaan staat een formulier om het te laten ondertekenen. | Geen termijn in uren voor een melding van een inbreuk. OpenAI noemt de zelf in te stellen bewaartermijn bij Enterprise en Edu, niet bij Business. |
| Anthropic | De API en Claude voor organisaties (Claude for Work) onder de zakelijke voorwaarden. Niet Claude Free, Pro of Max. | Het addendum op de site van Anthropic, automatisch onderdeel van de zakelijke voorwaarden. | Gebruik je Claude via het platform van een andere partij, dan gelden de voorwaarden van die partij. |
| Microsoft | Copilot en Copilot Chat zoals organisaties die gebruiken, onder de voorwaarden van Microsoft 365. | Het addendum voor producten en diensten op de licentiesite van Microsoft, in veel talen. | Zoekopdrachten op het web vallen buiten het addendum. Modellen van Anthropic vallen buiten de Europese gegevensgrens. |
| Mistral | Mistral Vibe (voorheen Le Chat) en Studio voor organisaties, onder de zakelijke voorwaarden. De documenten noemen geen abonnement bij naam. | Het addendum op de juridische site van Mistral, bij de documenten voor zakelijke klanten. | Training staat bij een deel van de producten standaard aan. Mistral is voor training zelf verantwoordelijke. |
Het addendum van OpenAI is bijgewerkt op 1 december 2025 en geldt vanaf 1 januari 2026. Klanten in de Europese Economische Ruimte sluiten het met OpenAI Ireland Ltd. OpenAI noemt zichzelf verwerker en verwerkt klantgegevens alleen om de dienst te leveren. De serviceovereenkomst voegt daaraan toe dat OpenAI de inhoud van klanten niet gebruikt om de diensten te ontwikkelen of te verbeteren, tenzij de klant daar uitdrukkelijk mee instemt.
Op zijn pagina over privacy voor bedrijven schrijft OpenAI dat je bij ChatGPT Enterprise, ChatGPT for Healthcare en ChatGPT Edu zelf bepaalt hoe lang gegevens bewaard blijven. ChatGPT Business staat in die zin niet genoemd. Na het einde van de overeenkomst verwijdert OpenAI de inhoud van klanten binnen dertig dagen, tenzij de wet bewaren verplicht.
Het addendum van Anthropic maakt deel uit van de zakelijke voorwaarden. In zijn privacycentrum legt Anthropic uit dat je het niet apart ondertekent: wie de zakelijke voorwaarden aanvaardt, aanvaardt het addendum. Klanten in de Europese Economische Ruimte contracteren met Anthropic Ireland, Limited. De zakelijke voorwaarden bepalen dat Anthropic geen modellen traint op de inhoud van klanten.
Het addendum noemt twee harde termijnen: een melding van een beveiligingsinbreuk uiterlijk binnen 48 uur, en verwijdering binnen dertig dagen na het einde van de overeenkomst.
Microsoft werkt met één addendum voor al zijn producten en diensten; de laatste versie is van 22 mei 2026. In de documentatie over gegevensbescherming voor ondernemingen staat dat het gebruik van Copilot en Copilot Chat door organisaties onder dat addendum en de productvoorwaarden valt, met Microsoft als verwerker, en dat prompts en antwoorden niet worden gebruikt om de basismodellen te trainen.
Twee uitzonderingen staan in diezelfde documentatie. Zoekopdrachten die Copilot naar de zoekdienst op het web stuurt, vallen buiten het addendum: daar is Microsoft zelf verantwoordelijke. En de modellen van Anthropic binnen Copilot draaien met Anthropic als subverwerker van Microsoft, maar buiten de Europese gegevensgrens. Voor klanten in de EU staan ze daarom standaard uit. Meer over wat Copilot van je bestanden ziet, lees je in Copilot en SharePoint.
Het addendum van Mistral geldt sinds 27 juli 2026 en hoort bij de zakelijke voorwaarden. De wederpartij is een Franse vennootschap, dus doorgifte buiten de EU speelt in de basis niet.
Wat opvalt is de training. De zakelijke voorwaarden zeggen dat Mistral klantgegevens niet gebruikt om modellen te trainen, behalve bij producten waar training standaard aanstaat en de klant haar niet heeft uitgezet. Het helpcentrum van Mistral noemt welke dat zijn: bij Mistral Vibe wordt invoer en uitvoer standaard gebruikt voor training, bij Mistral Vibe voor Enterprise standaard niet. De assistent van Mistral heette eerder Le Chat; op de eigen pagina's van Mistral heet hij nu Mistral Vibe. Waarom een Europese aanbieder de rest van het vraagstuk niet oplost, staat in Mistral Vibe en de AVG.
De tabel hieronder vergelijkt de afspraken waar je bij een incident of een opzegging op terugvalt. Stand oktober 2026.
| Onderwerp | OpenAI | Anthropic | Microsoft | Mistral |
|---|---|---|---|---|
| Bezwaar tegen een nieuwe subverwerker | Binnen 30 dagen na de kennisgeving | Binnen 15 dagen | Kennisgeving 6 maanden vooraf; voor AI-subverwerkers 30 dagen, met de mogelijkheid ze uit te zetten | Binnen 10 dagen |
| Melding van een inbreuk | Zonder onnodige vertraging | Zonder onnodige vertraging, uiterlijk binnen 48 uur | Zonder onnodige vertraging, uiterlijk binnen 72 uur | Zonder onnodige vertraging |
| Na het einde van de overeenkomst | Verwijdering binnen 30 dagen | Teruggave of verwijdering binnen 30 dagen | 90 dagen om gegevens op te halen, daarna verwijdering binnen 90 dagen | Na 30 dagen niet meer toegankelijk; verwijdering volgens het eigen beleid |
| Audit | Informatie hoogstens eens per jaar; audit op kosten van de klant | Rapporten van externe auditors op verzoek; eigen audit onder voorwaarden | Auditrapporten in een portaal; eigen audit door een externe partij op kosten van de klant | Audit op stukken; ter plaatse hoogstens eens per jaar, 90 dagen vooraf aangekondigd |
Alle vier werken met algemene toestemming vooraf voor een lijst die ze mogen wijzigen; de AVG eist dan dat je vooraf wordt ingelicht en bezwaar kunt maken. Een bezwaartermijn van tien of vijftien dagen is kort als de kennisgeving in een mailbox belandt die niemand leest. Meld je daarom aan voor de kennisgevingen, en leg vast wie ze beoordeelt. Bij OpenAI en Microsoft is het sluitstuk van een bezwaar dat je het betrokken onderdeel mag opzeggen.
OpenAI en Anthropic zijn Amerikaanse bedrijven met een Ierse contractpartij. Hun overeenkomsten baseren doorgifte op de modelcontractbepalingen die de Europese Commissie op 4 juni 2021 heeft vastgesteld; OpenAI noemt daarnaast een adequaatheidsbesluit als mogelijke grondslag. Microsoft schrijft dat het aan het EU-VS Data Privacy Framework deelneemt en daarnaast de modelcontractbepalingen toepast.
Dat framework geldt alleen voor Amerikaanse bedrijven die eraan deelnemen. Het Gerecht van de EU wees op 3 september 2025 een beroep tegen het besluit af, maar daartegen loopt hoger beroep bij het Hof van Justitie. Ga na of het Hof inmiddels heeft beslist, en leg in je register vast op welke grondslag jouw doorgifte rust.
Leg de antwoorden vast bij de regel in je verwerkingsregister. Hoe je dat in een beleid verwerkt, staat in AI-beleid opstellen.
Drie dingen blijven staan.
De hoofdlijn over chatbots en de AVG, met de verschillen tussen de abonnementen, staat op ChatGPT, Claude, Mistral Vibe en de AVG.
PrivaSearch zit tussen je documenten en het AI-model. Persoonsgegevens worden binnen PrivaSearch herkend en vervangen door pseudoniemen, en een collega keurt het resultaat goed voordat een document doorzoekbaar wordt. Een gekoppelde assistent krijgt alleen vrijgegeven, gepseudonimiseerde passages met een bronverwijzing, nooit het originele bestand. Hoe dat stap voor stap gaat, staat op hoe PrivaSearch werkt.
Dat maakt de overeenkomst met de aanbieder van je assistent niet overbodig. Wat PrivaSearch teruggeeft, wordt onderdeel van het gesprek en komt bij die aanbieder terecht. Wat je zelf in de assistent typt, gaat er rechtstreeks heen, buiten PrivaSearch om. Gepseudonimiseerde gegevens blijven voor jouw organisatie persoonsgegevens, want jij hebt de sleutel. Daarom raden wij aan alleen een zakelijk account met een verwerkersovereenkomst te koppelen en de doorgifte in je register vast te leggen. De koppeling werkt met Claude, ChatGPT Business en Mistral Vibe.
Voor PrivaSearch zelf gelden dezelfde vragen als in de checklist hierboven. De antwoorden staan in onze verwerkersovereenkomst en in het subverwerkersoverzicht. Hosting, opslag en herkenning vinden plaats in datacenters in de EU; de uitleg staat op hosting in de EU.
Je omgeving maakt daarnaast een regel voor het verwerkingsregister en een startdocument voor een DPIA: startdocumenten, geen juridisch advies. Wil je zien hoe het werkt, vraag dan een demo aan.
Ja, zodra medewerkers er persoonsgegevens in verwerken voor het werk. Die overeenkomst bestaat alleen voor de zakelijke diensten van OpenAI: de API, ChatGPT Business en ChatGPT Enterprise. Bij ChatGPT Free, Plus en Pro gelden consumentenvoorwaarden en is er geen verwerkersovereenkomst. Op zo'n account kun je dus niet aan de eis van de AVG voldoen dat de verwerking in een overeenkomst is geregeld.
Meestal niet. Bij Anthropic, Microsoft en Mistral maakt de overeenkomst deel uit van de zakelijke voorwaarden die je bij het afsluiten aanvaardt. OpenAI biedt daarnaast een formulier om het addendum te laten ondertekenen. De AVG vraagt een schriftelijke overeenkomst en rekent de elektronische vorm daaronder. Bewaar wel een kopie van de versie die gold toen je akkoord ging, met de datum erbij.
Een verwerker mag gegevens alleen op jouw instructie verwerken. OpenAI en Anthropic sluiten training op inhoud van zakelijke klanten uit, tenzij je er bij OpenAI uitdrukkelijk mee instemt. Microsoft gebruikt prompts en antwoorden niet om basismodellen te trainen. Bij Mistral staat training bij een deel van de zakelijke producten standaard aan tot je haar uitzet. Controleer de instelling in je beheeromgeving, stand oktober 2026.
Een subverwerker is een partij die de aanbieder inschakelt om jouw gegevens te verwerken, bijvoorbeeld voor opslag of rekenkracht. Dat mag alleen met jouw toestemming. De vier grote aanbieders vragen algemene toestemming vooraf en melden wijzigingen in een lijst. Je houdt het recht om bezwaar te maken, maar de termijn daarvoor loopt uiteen van tien dagen tot zes maanden.
Nee. De overeenkomst regelt alleen de verhouding met de aanbieder. Je hebt ook een grondslag nodig, een regel in het verwerkingsregister, een grondslag voor doorgifte als gegevens de EU verlaten en bij een hoog risico een DPIA. En je moet nog steeds zo min mogelijk gegevens verwerken. Geen enkele overeenkomst maakt een organisatie AVG-proof.
Voor Copilot en Copilot Chat zoals organisaties die gebruiken wel: Microsoft noemt zichzelf daar verwerker onder zijn addendum voor producten en diensten. Zoekopdrachten die Copilot naar het web stuurt vallen erbuiten; daarvoor is Microsoft zelf verantwoordelijke. Modellen van Anthropic binnen Copilot vallen wel onder het addendum, maar buiten de Europese gegevensgrens, en staan voor klanten in de EU standaard uit.
De tijdlijn van de AI Act na de digitale omnibus: wat al geldt, wat is verschoven naar 2027 en 2028, en wat je als gebruiker van AI-chatbots nu regelt.
Wat een deepfake is, welke regels er nu gelden, welk verbod eraan komt en wat je als organisatie doet tegen fraude met een nagemaakte stem of video.
Wat het Algoritmeregister en het IAMA zijn, wat verplicht is en wat niet, en wat een gemeente regelt als medewerkers AI-chatbots gebruiken.
We laten het zien met fictieve dossiers uit jouw branche: upload, herkenning, review, zoeken en de koppeling met je AI-assistent. Daarna weet je precies wat je team veilig kan gebruiken.
Plan een demo →